Skip to content
Shrutim Logo
Shrutim

Stotram

Devi Kavacham | देव्याः कवचम्

Original · संस्कृतम्

Devi Kavacham Sanskrit Lyrics

ॐ अस्य श्रीचण्डीकवचस्य ब्रह्मा ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, चामुण्डा देवता, अङ्गन्यासोक्तमातरो बीजम्, दिग्बन्धदेवतास्तत्त्वम्, श्रीजगदम्बाप्रीत्यर्थे सप्तशतीपाठाङ्गत्वेन जपे विनियोगः ॥ ॐ नमश्चण्डिकायै ॥ मार्कण्डेय उवाच । ॐ यद्गुह्यं परमं लोके सर्वरक्षाकरं नृणाम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥१॥ ब्रह्मोवाच । अस्ति गुह्यतमं विप्र सर्वभूतोपकारकम् । देव्यास्तु कवचं पुण्यं तच्छृणुष्व महामुने ॥२॥ प्रथमं शैलपुत्री च द्वितीयं ब्रह्मचारिणी । तृतीयं चन्द्रघण्टेति कूष्माण्डेति चतुर्थकम् ॥३॥ पञ्चमं स्कन्दमातेति षष्ठं कात्यायनीति च । सप्तमं कालरात्रीति महागौरीति चाष्टमम् ॥४॥ नवमं सिद्धिदात्री च नवदुर्गाः प्रकीर्तिताः । उक्तान्येतानि नामानि ब्रह्मणैव महात्मना ॥५॥ अग्निना दह्यमानस्तु शत्रुमध्ये गतो रणे । विषमे दुर्गमे चैव भयार्ताः शरणं गताः ॥६॥ न तेषां जायते किञ्चिदशुभं रणसङ्कटे । नापदं तस्य पश्यामि शोकदुःखभयं न हि ॥७॥ यैस्तु भक्त्या स्मृता नूनं तेषां वृद्धिः प्रजायते । ये त्वां स्मरन्ति देवेशि रक्षसे तान्न संशयः ॥८॥ प्रेतसंस्था तु चामुण्डा वाराही महिषासना । ऐन्द्री गजसमारूढा वैष्णवी गरुडासना ॥९॥ माहेश्वरी वृषारूढा कौमारी शिखिवाहना । लक्ष्मीः पद्मासना देवी पद्महस्ता हरिप्रिया ॥१०॥ श्वेतरूपधरा देवी ईश्वरी वृषवाहना । ब्राह्मी हंससमारूढा सर्वाभरणभूषिता ॥११॥ इत्येता मातरः सर्वाः सर्वयोगसमन्विताः । नानाभरणशोभाढ्या नानारत्नोपशोभिताः ॥१२॥ दृश्यन्ते रथमारूढा देव्यः क्रोधसमाकुलाः । शङ्खं चक्रं गदां शक्तिं हलं च मुसलायुधम् ॥१३॥ खेटकं तोमरं चैव परशुं पाशमेव च । कुन्तायुधं त्रिशूलं च शार्ङ्गमायुधमुत्तमम् ॥१४॥ दैत्यानां देहनाशाय भक्तानामभयाय च । धारयन्त्यायुधानीत्थं देवानां च हिताय वै ॥१५॥ नमस्तेऽस्तु महारौद्रे महाघोरपराक्रमे । महाबले महोत्साहे महाभयविनाशिनि ॥१६॥ त्राहि मां देवि दुष्प्रेक्ष्ये शत्रूणां भयवर्धिनि । प्राच्यां रक्षतु मामैन्द्री आग्नेय्यामग्निदेवता ॥१७॥ दक्षिणेऽवतु वाराही नैरृत्यां खड्गधारिणी । प्रतीच्यां वारुणी रक्षेद् वायव्यां मृगवाहिनी ॥१८॥ उदीच्यां पातु कौमारी ऐशान्यां शूलधारिणी । ऊर्ध्वं ब्रह्माणि मे रक्षेदधस्ताद् वैष्णवी तथा ॥१९॥ एवं दश दिशो रक्षेच्चामुण्डा शववाहना । जया मे चाग्रतः पातु विजया पातु पृष्ठतः ॥२०॥ अजिता वामपार्श्वे तु दक्षिणे चापराजिता । शिखामुद्योतिनी रक्षेदुमा मूर्ध्नि व्यवस्थिता ॥२१॥ मालाधरी ललाटे च भ्रुवौ रक्षेद् यशस्विनी । त्रिनेत्रा च भ्रुवोर्मध्ये यमघण्टा च नासिके ॥२२॥ शङ्खिनी चक्षुषोर्मध्ये श्रोत्रयोर्द्वारवासिनी । कपोलौ कालिका रक्षेत्कर्णमूले तु शाङ्करी ॥२३॥ नासिकायां सुगन्धा च उत्तरोष्ठे च चर्चिका । अधरे चामृतकला जिह्वायां च सरस्वती ॥२४॥ दन्तान् रक्षतु कौमारी कण्ठदेशे तु चण्डिका । घण्टिकां चित्रघण्टा च महामाया च तालुके ॥२५॥ कामाक्षी चिबुकं रक्षेद् वाचं मे सर्वमङ्गला । ग्रीवायां भद्रकाली च पृष्ठवंशे धनुर्धरी ॥२६॥ नीलग्रीवा बहिःकण्ठे नलिकां नलकूबरी । स्कन्धयोः खड्गिनी रक्षेद् बाहू मे वज्रधारिणी ॥२७॥ हस्तयोर्दण्डिनी रक्षेदम्बिका चाङ्गुलीषु च । नखाञ्छूलेश्वरी रक्षेत्कुक्षौ रक्षेत्कुलेश्वरी ॥२८॥ स्तनौ रक्षेन्महादेवी मनः शोकविनाशिनी । हृदये ललिता देवी उदरे शूलधारिणी ॥२९॥ नाभौ च कामिनी रक्षेद् गुह्यं गुह्येश्वरी तथा । पूतना कामिका मेढ्रं गुदे महिषवाहिनी ॥३०॥ कट्यां भगवती रक्षेज्जानुनी विन्ध्यवासिनी । जङ्घे महाबला रक्षेत्सर्वकामप्रदायिनी ॥३१॥ गुल्फयोर्नारसिंही च पादपृष्ठे तु तैजसी । पादाङ्गुलीषु श्री रक्षेत्पादाधस्तलवासिनी ॥३२॥ नखान् दंष्ट्राकराली च केशांश्चैवोर्ध्वकेशिनी । रोमकूपेषु कौबेरी त्वचं वागीश्वरी तथा ॥३३॥ रक्तमज्जावसामांसान्यस्थिमेदांसि पार्वती । अन्त्राणि कालरात्रिश्च पित्तं च मुकुटेश्वरी ॥३४॥ पद्मावती पद्मकोशे कफे चूडामणिस्तथा । ज्वालामुखी नखज्वालामभेद्या सर्वसन्धिषु ॥३५॥ शुक्रं ब्रह्माणि मे रक्षेच्छायां छत्रेश्वरी तथा । अहङ्कारं मनो बुद्धिं रक्षेन्मे धर्मधारिणी ॥३६॥ प्राणापानौ तथा व्यानमुदानं च समानकम् । वज्रहस्ता च मे रक्षेत्प्राणं कल्याणशोभना ॥३७॥ रसे रूपे च गन्धे च शब्दे स्पर्शे च योगिनी । सत्त्वं रजस्तमश्चैव रक्षेन्नारायणी सदा ॥३८॥ आयू रक्षतु वाराही धर्मं रक्षतु वैष्णवी । यशः कीर्तिं च लक्ष्मीं च धनं विद्यां च चक्रिणी ॥३९॥ गोत्रमिन्द्राणि मे रक्षेत्पशून्मे रक्ष चण्डिके । पुत्रान् रक्षेन्महालक्ष्मीर्भार्यां रक्षतु भैरवी ॥४०॥ पन्थानं सुपथा रक्षेन्मार्गं क्षेमकरी तथा । राजद्वारे महालक्ष्मीर्विजया सर्वतः स्थिता ॥४१॥ रक्षाहीनं तु यत्स्थानं वर्जितं कवचेन तु । तत्सर्वं रक्ष मे देवि जयन्ती पापनाशिनी ॥४२॥ पदमेकं न गच्छेत्तु यदीच्छेच्छुभमात्मनः । कवचेनावृतो नित्यं यत्र यत्रैव गच्छति ॥४३॥ तत्र तत्रार्थलाभश्च विजयः सार्वकामिकः । यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चितम् । परमैश्वर्यमतुलं प्राप्स्यते भूतले पुमान् ॥४४॥ निर्भयो जायते मर्त्यः सङ्ग्रामेष्वपराजितः । त्रैलोक्ये तु भवेत्पूज्यः कवचेनावृतः पुमान् ॥४५॥ इदं तु देव्याः कवचं देवानामपि दुर्लभम् । यः पठेत्प्रयतो नित्यं त्रिसन्ध्यं श्रद्धयान्वितः ॥४६॥ दैवी कला भवेत्तस्य त्रैलोक्येष्वपराजितः । जीवेद् वर्षशतं साग्रमपमृत्युविवर्जितः ॥४७॥ नश्यन्ति व्याधयः सर्वे लूताविस्फोटकादयः । स्थावरं जङ्गमं चैव कृत्रिमं चापि यद्विषम् ॥४८॥ अभिचाराणि सर्वाणि मन्त्रयन्त्राणि भूतले । भूचराः खेचराश्चैव जलजाश्चोपदेशिकाः ॥४९॥ सहजा कुलजा माला डाकिनी शाकिनी तथा । अन्तरिक्षचरा घोरा डाकिन्यश्च महाबलाः ॥५०॥ ग्रहभूतपिशाचाश्च यक्षगन्धर्वराक्षसाः । ब्रह्मराक्षसवेतालाः कूष्माण्डा भैरवादयः ॥५१॥ नश्यन्ति दर्शनात्तस्य कवचे हृदि संस्थिते । मानोन्नतिर्भवेद् राज्ञस्तेजोवृद्धिकरं परम् ॥५२॥ यशसा वर्धते सोऽपि कीर्तिमण्डितभूतले । जपेत्सप्तशतीं चण्डीं कृत्वा तु कवचं पुरा ॥५३॥ यावद्भूमण्डलं धत्ते सशैलवनकाननम् । तावत्तिष्ठति मेदिन्यां संततिः पुत्रपौत्रिकी ॥५४॥ देहान्ते परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । प्राप्नोति पुरुषो नित्यं महामायाप्रसादतः ॥५५॥ लभते परमं रूपं शिवेन सह मोदते ॥ॐ॥५६॥

Transliteration

Devi Kavacham English Lyrics

oṃ asya śrīcaṇḍīkavacasya brahmā ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, cāmuṇḍā devatā, aṅganyāsoktamātaro bījam, digbandhadevatāstattvam, śrījagadambāprītyarthe saptaśatīpāṭhāṅgatvena jape viniyogaḥ || oṃ namaścaṇḍikāyai || mārkaṇḍeya uvāca | oṃ yadguhyaṃ paramaṃ loke sarvarakṣākaraṃ nṛṇām | yanna kasyacidākhyātaṃ tanme brūhi pitāmaha ||1|| brahmovāca | asti guhyatamaṃ vipra sarvabhūtopakārakam | devyāstu kavacaṃ puṇyaṃ tacchṛṇuṣva mahāmune ||2|| prathamaṃ śailaputrī ca dvitīyaṃ brahmacāriṇī | tṛtīyaṃ candraghaṇṭeti kūṣmāṇḍeti caturthakam ||3|| pañcamaṃ skandamāteti ṣaṣṭhaṃ kātyāyanīti ca | saptamaṃ kālarātrīti mahāgaurīti cāṣṭamam ||4|| navamaṃ siddhidātrī ca navadurgāḥ prakīrtitāḥ | uktānyetāni nāmāni brahmaṇaiva mahātmanā ||5|| agninā dahyamānastu śatrumadhye gato raṇe | viṣame durgame caiva bhayārtāḥ śaraṇaṃ gatāḥ ||6|| na teṣāṃ jāyate kiñcidaśubhaṃ raṇasaṅkaṭe | nāpadaṃ tasya paśyāmi śokaduḥkhabhayaṃ na hi ||7|| yaistu bhaktyā smṛtā nūnaṃ teṣāṃ vṛddhiḥ prajāyate | ye tvāṃ smaranti deveśi rakṣase tānna saṃśayaḥ ||8|| pretasaṃsthā tu cāmuṇḍā vārāhī mahiṣāsanā | aindrī gajasamārūḍhā vaiṣṇavī garuḍāsanā ||9|| māheśvarī vṛṣārūḍhā kaumārī śikhivāhanā | lakṣmīḥ padmāsanā devī padmahastā haripriyā ||10|| śvetarūpadharā devī īśvarī vṛṣavāhanā | brāhmī haṃsasamārūḍhā sarvābharaṇabhūṣitā ||11|| ityetā mātaraḥ sarvāḥ sarvayogasamanvitāḥ | nānābharaṇaśobhāḍhyā nānāratnopaśobhitāḥ ||12|| dṛśyante rathamārūḍhā devyaḥ krodhasamākulāḥ | śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ śaktiṃ halaṃ ca musalāyudham ||13|| kheṭakaṃ tomaraṃ caiva paraśuṃ pāśameva ca | kuntāyudhaṃ triśūlaṃ ca śārṅgamāyudhamuttamam ||14|| daityānāṃ dehanāśāya bhaktānāmabhayāya ca | dhārayantyāyudhānītthaṃ devānāṃ ca hitāya vai ||15|| namaste'stu mahāraudre mahāghoraparākrame | mahābale mahotsāhe mahābhayavināśini ||16|| trāhi māṃ devi duṣprekṣye śatrūṇāṃ bhayavardhini | prācyāṃ rakṣatu māmaindrī āgneyyāmagnidevatā ||17|| dakṣiṇe'vatu vārāhī nairṛtyāṃ khaḍgadhāriṇī | pratīcyāṃ vāruṇī rakṣed vāyavyāṃ mṛgavāhinī ||18|| udīcyāṃ pātu kaumārī aiśānyāṃ śūladhāriṇī | ūrdhvaṃ brahmāṇi me rakṣedadhastād vaiṣṇavī tathā ||19|| evaṃ daśa diśo rakṣeccāmuṇḍā śavavāhanā | jayā me cāgrataḥ pātu vijayā pātu pṛṣṭhataḥ ||20|| ajitā vāmapārśve tu dakṣiṇe cāparājitā | śikhāmudyotinī rakṣedumā mūrdhni vyavasthitā ||21|| mālādharī lalāṭe ca bhruvau rakṣed yaśasvinī | trinetrā ca bhruvormadhye yamaghaṇṭā ca nāsike ||22|| śaṅkhinī cakṣuṣormadhye śrotrayordvāravāsinī | kapolau kālikā rakṣetkarṇamūle tu śāṅkarī ||23|| nāsikāyāṃ sugandhā ca uttaroṣṭhe ca carcikā | adhare cāmṛtakalā jihvāyāṃ ca sarasvatī ||24|| dantān rakṣatu kaumārī kaṇṭhadeśe tu caṇḍikā | ghaṇṭikāṃ citraghaṇṭā ca mahāmāyā ca tāluke ||25|| kāmākṣī cibukaṃ rakṣed vācaṃ me sarvamaṅgalā | grīvāyāṃ bhadrakālī ca pṛṣṭhavaṃśe dhanurdharī ||26|| nīlagrīvā bahiḥkaṇṭhe nalikāṃ nalakūbarī | skandhayoḥ khaḍginī rakṣed bāhū me vajradhāriṇī ||27|| hastayordaṇḍinī rakṣedambikā cāṅgulīṣu ca | nakhāñchūleśvarī rakṣetkukṣau rakṣetkuleśvarī ||28|| stanau rakṣenmahādevī manaḥ śokavināśinī | hṛdaye lalitā devī udare śūladhāriṇī ||29|| nābhau ca kāminī rakṣed guhyaṃ guhyeśvarī tathā | pūtanā kāmikā meḍhraṃ gude mahiṣavāhinī ||30|| kaṭyāṃ bhagavatī rakṣejjānunī vindhyavāsinī | jaṅghe mahābalā rakṣetsarvakāmapradāyinī ||31|| gulphayornārasiṃhī ca pādapṛṣṭhe tu taijasī | pādāṅgulīṣu śrī rakṣetpādādhastalavāsinī ||32|| nakhān daṃṣṭrākarālī ca keśāṃścaivordhvakeśinī | romakūpeṣu kauberī tvacaṃ vāgīśvarī tathā ||33|| raktamajjāvasāmāṃsānyasthimedāṃsi pārvatī | antrāṇi kālarātriśca pittaṃ ca mukuṭeśvarī ||34|| padmāvatī padmakośe kaphe cūḍāmaṇistathā | jvālāmukhī nakhajvālāmabhedyā sarvasandhiṣu ||35|| śukraṃ brahmāṇi me rakṣecchāyāṃ chatreśvarī tathā | ahaṅkāraṃ mano buddhiṃ rakṣenme dharmadhāriṇī ||36|| prāṇāpānau tathā vyānamudānaṃ ca samānakam | vajrahastā ca me rakṣetprāṇaṃ kalyāṇaśobhanā ||37|| rase rūpe ca gandhe ca śabde sparśe ca yoginī | sattvaṃ rajastamaścaiva rakṣennārāyaṇī sadā ||38|| āyū rakṣatu vārāhī dharmaṃ rakṣatu vaiṣṇavī | yaśaḥ kīrtiṃ ca lakṣmīṃ ca dhanaṃ vidyāṃ ca cakriṇī ||39|| gotramindrāṇi me rakṣetpaśūnme rakṣa caṇḍike | putrān rakṣenmahālakṣmīrbhāryāṃ rakṣatu bhairavī ||40|| panthānaṃ supathā rakṣenmārgaṃ kṣemakarī tathā | rājadvāre mahālakṣmīrvijayā sarvataḥ sthitā ||41|| rakṣāhīnaṃ tu yatsthānaṃ varjitaṃ kavacena tu | tatsarvaṃ rakṣa me devi jayantī pāpanāśinī ||42|| padamekaṃ na gacchettu yadīcchecchubhamātmanaḥ | kavacenāvṛto nityaṃ yatra yatraiva gacchati ||43|| tatra tatrārthalābhaśca vijayaḥ sārvakāmikaḥ | yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam | paramaiśvaryamatulaṃ prāpsyate bhūtale pumān ||44|| nirbhayo jāyate martyaḥ saṅgrāmeṣvaparājitaḥ | trailokye tu bhavetpūjyaḥ kavacenāvṛtaḥ pumān ||45|| idaṃ tu devyāḥ kavacaṃ devānāmapi durlabham | yaḥ paṭhetprayato nityaṃ trisandhyaṃ śraddhayānvitaḥ ||46|| daivī kalā bhavettasya trailokyeṣvaparājitaḥ | jīved varṣaśataṃ sāgramapamṛtyuvivarjitaḥ ||47|| naśyanti vyādhayaḥ sarve lūtāvisphoṭakādayaḥ | sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva kṛtrimaṃ cāpi yadviṣam ||48|| abhicārāṇi sarvāṇi mantrayantrāṇi bhūtale | bhūcarāḥ khecarāścaiva jalajāścopadeśikāḥ ||49|| sahajā kulajā mālā ḍākinī śākinī tathā | antarikṣacarā ghorā ḍākinyaśca mahābalāḥ ||50|| grahabhūtapiśācāśca yakṣagandharvarākṣasāḥ | brahmarākṣasavetālāḥ kūṣmāṇḍā bhairavādayaḥ ||51|| naśyanti darśanāttasya kavace hṛdi saṃsthite | mānonnatirbhaved rājñastejovṛddhikaraṃ param ||52|| yaśasā vardhate so'pi kīrtimaṇḍitabhūtale | japetsaptaśatīṃ caṇḍīṃ kṛtvā tu kavacaṃ purā ||53|| yāvadbhūmaṇḍalaṃ dhatte saśailavanakānanam | tāvattiṣṭhati medinyāṃ saṃtatiḥ putrapautrikī ||54|| dehānte paramaṃ sthānaṃ yatsurairapi durlabham | prāpnoti puruṣo nityaṃ mahāmāyāprasādataḥ ||55|| labhate paramaṃ rūpaṃ śivena saha modate ||oṃ||56||

Meaning

Devi Kavacham English Meaning

Om. Of this Chandi Kavacha, the seer is Brahma, the metre Anushtubh and the deity Chamunda; the Mothers named in the limb-placement (anga-nyasa) are its seed, and the guardian deities of the directions its essence. It is recited as a limb of the Saptashati path, for the pleasure of Jagadamba, the Mother of the world. Om, salutation to Chandika. Markandeya said: Grandsire, tell me that which is most secret in the world, which gives every kind of protection to people, and which you have never revealed to anyone. Brahma said: O wise one, there is a most secret and holy armour of the Devi that helps all beings. Listen to it, great sage. The first is Shailaputri, the second Brahmacharini, the third is called Chandraghanta, and the fourth Kushmanda. The fifth is Skandamata, the sixth Katyayani, the seventh Kalaratri and the eighth Mahagauri. The ninth is Siddhidatri. These are proclaimed as the nine Durgas, and these names were declared by the great-souled Brahma himself. Those who are being burnt by fire, who are caught among enemies in battle, or who are in a rough and perilous place, and who in their fear take refuge in her — no harm at all comes to them even in the peril of battle. I see no calamity for such a person, nor grief, sorrow or fear. Those who remember her with devotion surely prosper. O Queen of the gods, you protect those who remember you; of this there is no doubt. Chamunda is seated on a corpse, Varahi rides a buffalo, Aindri is mounted on an elephant, and Vaishnavi is seated on Garuda. Maheshvari rides a bull and Kaumari the peacock; the goddess Lakshmi, beloved of Hari, sits on a lotus with a lotus in her hand. The goddess Ishvari, white in form, rides a bull; Brahmi is mounted on a swan and adorned with every ornament. All these Mothers are endowed with every yogic power, rich in the beauty of many ornaments and shining with many jewels. The goddesses are seen mounted on chariots, full of wrath, bearing the conch, discus, mace, spear, plough and pestle, the shield, the javelin, the axe and the noose, the lance, the trident and the excellent bow Sharnga. They bear these weapons to destroy the bodies of the demons, to free the devotees from fear, and for the good of the gods. Salutation to you, greatly fierce one, of terrible valour, of great strength and great zeal, destroyer of great fear. Protect me, Devi, you who are hard to behold and who increase the fear of enemies. May Aindri guard me in the east, and the goddess of Agni in the south-east. May Varahi guard me in the south and the sword-bearer in the south-west; may Varuni protect me in the west, and she who rides the deer in the north-west. May Kaumari guard the north and the trident-bearer the north-east; may Brahmani protect me above and Vaishnavi below. So may Chamunda, whose mount is a corpse, protect all ten directions. May Jaya guard me in front and Vijaya behind, Ajita on the left and Aparajita on the right. May Udyotini, the radiant one, guard the crown-lock, and Uma, abiding on the head. May Maladhari guard the forehead and Yashasvini the eyebrows, Trinetra the space between the brows, and Yamaghanta the nostrils. May Shankhini guard the space between the eyes and Dvaravasini the ears; may Kalika protect the cheeks, and Shankari the roots of the ears. Sugandha in the nose and Charchika on the upper lip, Amritakala on the lower lip and Sarasvati on the tongue. May Kaumari protect the teeth and Chandika the throat, Chitraghanta the uvula and Mahamaya the palate. May Kamakshi protect the chin and Sarvamangala my speech, Bhadrakali the neck and Dhanurdhari the spine. Nilagriva the outer throat and Nalakubari the windpipe; may Khadgini guard the shoulders, and Vajradharini my arms. May Dandini guard the hands and Ambika the fingers; may Shuleshvari guard the nails, and Kuleshvari the belly. May Mahadevi protect the breasts and Shokavinashini the mind; the goddess Lalita the heart, and Shuladharini the abdomen. May Kamini protect the navel and Guhyeshvari the private parts; Putana and Kamika the organ of generation, and Mahishavahini the lower opening. May Bhagavati protect the hips and Vindhyavasini the knees; may Mahabala, who grants every wish, protect the calves. Narasimhi the ankles and Taijasi the tops of the feet; may Shri guard the toes, and Talavasini the soles. Damshtrakarali the nails and Urdhvakeshini the hair; Kauberi the pores of the skin, and Vagishvari the skin. Parvati the blood, marrow, fat, flesh, bones and tissue; Kalaratri the intestines, and Mukuteshvari the bile. Padmavati the lotus of the heart and Chudamani the phlegm; Jvalamukhi the lustre of the nails, and Abhedya, the impenetrable, all the joints. May Brahmani protect my vital seed and Chhatreshvari my shadow; may Dharmadharini protect my ego, mind and intellect. May Vajrahasta protect my breaths — prana, apana, vyana, udana and samana — and Kalyanashobhana my life itself. May Yogini protect me in taste, form, smell, sound and touch, and may Narayani always protect sattva, rajas and tamas. May Varahi protect my life-span and Vaishnavi my dharma; may Chakrini protect my honour and renown, my fortune, wealth and learning. May Indrani protect my family line; protect my cattle, Chandika. May Mahalakshmi protect my children, and Bhairavi my wife. May Supatha protect my path and Kshemakari my journey; at the king's gate may Mahalakshmi protect me, and Vijaya, present on every side. Whatever place is left unguarded, not covered by this armour — protect all of it for me, Devi Jayanti, destroyer of sin. One who wishes for his own good should not take a single step without this armour. Clad in it always, wherever he goes, there he gains his aims and victory in every wish. Whatever he desires in his mind he surely attains, and on this earth he gains unequalled prosperity. Such a mortal becomes fearless and undefeated in battle; a man clad in this armour is honoured in the three worlds. This armour of the Devi is rare even for the gods. Whoever recites it every day with discipline and faith, at the three junctions of the day, gains a share of divine power, is undefeated in the three worlds, and lives a full hundred years and more, free from untimely death. All diseases perish, such as spider-sores and boils; and every poison too, from plants, from creatures, or prepared by others, all hostile rites, all spells and yantras worked on earth, beings that move on land, in the sky and in water, and those sent by another's instruction, those born with one and those of the family, the Mala, the Dakini and Shakini, and the terrible, mighty Dakinis that roam the sky, malign planets, ghosts and pishachas, yakshas, gandharvas and rakshasas, brahma-rakshasas, vetalas, kushmandas, bhairavas and the like — all perish at the very sight of one who holds this armour in his heart. His honour before the king rises; it greatly increases his radiance. He grows in glory on an earth adorned with his fame. One should first recite this armour and then chant the Saptashati, the Chandi. As long as the earth endures with its mountains, woods and forests, so long do his sons and grandsons remain upon it. When the body falls, by the grace of Mahamaya that person reaches the eternal supreme abode, hard to attain even for the gods. He attains the highest form and rejoices together with Shiva. Om.

अर्थ

Devi Kavacham Hindi Meaning

इस श्रीचण्डीकवच के ऋषि ब्रह्मा हैं, छन्द अनुष्टुप् है और देवता चामुण्डा हैं; अंगन्यास में कही गई मातृकाएँ इसका बीज और दिशाओं की रक्षक देवता इसका तत्त्व हैं। श्रीजगदम्बा की प्रसन्नता के लिए सप्तशती-पाठ के अंग के रूप में इसका जप किया जाता है। ॐ चण्डिका को नमस्कार है। मार्कण्डेयजी बोले — हे पितामह! जो इस संसार में परम गोपनीय है, जो मनुष्यों की सब प्रकार से रक्षा करता है और जिसे आपने अब तक किसी को नहीं बताया, वह मुझे बताइए। ब्रह्माजी बोले — हे विप्र! देवी का एक अत्यन्त गोपनीय और पवित्र कवच है, जो सब प्राणियों का उपकार करने वाला है। हे महामुने! उसे सुनो। पहली शैलपुत्री, दूसरी ब्रह्मचारिणी, तीसरी चन्द्रघण्टा और चौथी कूष्माण्डा कहलाती हैं। पाँचवीं स्कन्दमाता, छठी कात्यायनी, सातवीं कालरात्रि और आठवीं महागौरी हैं। नौवीं सिद्धिदात्री हैं। ये नवदुर्गा कही गई हैं, और ये नाम स्वयं महात्मा ब्रह्मा ने ही बताए हैं। जो आग में जल रहा हो, युद्ध में शत्रुओं के बीच घिर गया हो, या किसी विषम और दुर्गम संकट में फँसा हो — ऐसे भयभीत लोग जो देवी की शरण में जाते हैं, उनका युद्ध के संकट में भी कोई अमंगल नहीं होता। मुझे उन पर कोई विपत्ति आती नहीं दिखती; उन्हें न शोक होता है, न दुःख, न भय। जिन्होंने भक्तिपूर्वक देवी का स्मरण किया है, उनकी निश्चय ही उन्नति होती है। हे देवेश्वरी! जो तुम्हारा स्मरण करते हैं, उनकी तुम रक्षा करती हो, इसमें सन्देह नहीं। चामुण्डा शव पर आसीन हैं, वाराही भैंसे पर, ऐन्द्री हाथी पर और वैष्णवी गरुड़ पर विराजमान हैं। माहेश्वरी बैल पर और कौमारी मोर पर सवार हैं; हरिप्रिया लक्ष्मी देवी कमल पर आसीन हैं और हाथ में कमल लिए हैं। श्वेत रूप वाली ईश्वरी देवी बैल पर सवार हैं; ब्राह्मी हंस पर आरूढ़ हैं और सब आभूषणों से सजी हैं। ये सभी मातृकाएँ सब प्रकार की योगशक्तियों से सम्पन्न हैं, अनेक आभूषणों की शोभा से युक्त और नाना रत्नों से सुशोभित हैं। ये देवियाँ क्रोध से भरी हुई रथों पर आरूढ़ दिखाई देती हैं और शंख, चक्र, गदा, शक्ति, हल तथा मूसल धारण करती हैं, ढाल, तोमर, फरसा, पाश, भाला, त्रिशूल और उत्तम शार्ङ्ग धनुष भी धारण करती हैं। दैत्यों के शरीर का नाश करने, भक्तों को अभय देने और देवताओं के हित के लिए वे इस प्रकार अस्त्र-शस्त्र धारण करती हैं। हे महारौद्ररूपिणी, अत्यन्त घोर पराक्रम वाली, महाबलशालिनी, महान उत्साह वाली और महाभय का नाश करने वाली देवि! तुम्हें नमस्कार है। हे देवि! तुम्हारी ओर देखना भी कठिन है, तुम शत्रुओं का भय बढ़ाने वाली हो — मेरी रक्षा करो। पूर्व दिशा में ऐन्द्री और आग्नेय कोण में अग्निशक्ति मेरी रक्षा करें। दक्षिण में वाराही, नैर्ऋत्य कोण में खड्गधारिणी, पश्चिम में वारुणी और वायव्य कोण में मृग पर सवार देवी मेरी रक्षा करें। उत्तर में कौमारी, ईशान कोण में शूलधारिणी, ऊपर ब्रह्माणी और नीचे वैष्णवी मेरी रक्षा करें। इस प्रकार शव पर सवार चामुण्डा दसों दिशाओं में रक्षा करें। जया आगे से और विजया पीछे से मेरी रक्षा करें, बायीं ओर अजिता और दायीं ओर अपराजिता रक्षा करें। उद्योतिनी शिखा की रक्षा करें और उमा मस्तक पर स्थित होकर रक्षा करें। ललाट की मालाधरी, भौंहों की यशस्विनी, भौंहों के मध्य की त्रिनेत्रा और नथुनों की यमघण्टा रक्षा करें। दोनों नेत्रों के बीच शंखिनी, कानों में द्वारवासिनी, कपोलों की कालिका और कानों के मूल भाग की शांकरी रक्षा करें। नासिका में सुगन्धा, ऊपर के होंठ पर चर्चिका, नीचे के होंठ पर अमृतकला और जीभ पर सरस्वती रक्षा करें। कौमारी दाँतों की, चण्डिका कण्ठ की, चित्रघण्टा गले की घाँटी की और महामाया तालु की रक्षा करें। कामाक्षी ठोड़ी की, सर्वमंगला मेरी वाणी की, भद्रकाली गर्दन की और धनुर्धरी रीढ़ की हड्डी की रक्षा करें। कण्ठ के बाहरी भाग की नीलग्रीवा, कण्ठनली की नलकूबरी, दोनों कन्धों की खड्गिनी और मेरी भुजाओं की वज्रधारिणी रक्षा करें। हाथों की दण्डिनी, उँगलियों की अम्बिका, नखों की शूलेश्वरी और पेट की कुलेश्वरी रक्षा करें। महादेवी स्तनों की, शोकविनाशिनी मन की, ललिता देवी हृदय की और शूलधारिणी उदर की रक्षा करें। नाभि की कामिनी, गुह्य अंगों की गुह्येश्वरी, जननेन्द्रिय की पूतना और कामिका, तथा गुदा की महिषवाहिनी रक्षा करें। कमर की भगवती, घुटनों की विन्ध्यवासिनी और पिंडलियों की सब कामनाएँ पूर्ण करने वाली महाबला रक्षा करें। टखनों की नारसिंही, पैरों के ऊपरी भाग की तैजसी, पैरों की उँगलियों की श्री और तलवों की तलवासिनी रक्षा करें। नखों की दंष्ट्राकराली, केशों की ऊर्ध्वकेशिनी, रोमकूपों की कौबेरी और त्वचा की वागीश्वरी रक्षा करें। रक्त, मज्जा, वसा, मांस, हड्डियों और मेद की पार्वती, आँतों की कालरात्रि और पित्त की मुकुटेश्वरी रक्षा करें। हृदय-कमल की पद्मावती, कफ की चूडामणि, नखों की कान्ति की ज्वालामुखी और सब जोड़ों की अभेद्या रक्षा करें। ब्रह्माणी मेरे वीर्य की, छत्रेश्वरी मेरी छाया की और धर्मधारिणी मेरे अहंकार, मन और बुद्धि की रक्षा करें। वज्रहस्ता मेरे प्राण, अपान, व्यान, उदान और समान वायु की रक्षा करें, और कल्याणशोभना मेरे जीवन की रक्षा करें। रस, रूप, गन्ध, शब्द और स्पर्श में योगिनी, तथा सत्त्व, रज और तम की नारायणी सदा रक्षा करें। वाराही आयु की, वैष्णवी धर्म की, तथा चक्रिणी यश, कीर्ति, लक्ष्मी, धन और विद्या की रक्षा करें। इन्द्राणी मेरे कुल की रक्षा करें; हे चण्डिके! तुम मेरे पशुओं की रक्षा करो। महालक्ष्मी मेरे पुत्रों की और भैरवी मेरी पत्नी की रक्षा करें। सुपथा मेरे मार्ग की और क्षेमकरी मेरी यात्रा की रक्षा करें; राजद्वार पर महालक्ष्मी और सब ओर स्थित विजया रक्षा करें। जो स्थान रक्षा से रहित है और कवच में नहीं आया — हे पापनाशिनी जयन्ती देवि! उस सबकी मेरी रक्षा करो। जो अपना कल्याण चाहता है, वह कवच के बिना एक पग भी न चले। कवच से सदा सुरक्षित मनुष्य जहाँ-जहाँ जाता है, वहाँ-वहाँ उसे अर्थ-लाभ और सब कामनाओं में विजय मिलती है। वह जिस-जिस कामना का चिन्तन करता है, उसे निश्चय ही प्राप्त करता है, और पृथ्वी पर अतुलनीय ऐश्वर्य पाता है। वह मनुष्य निर्भय हो जाता है और युद्धों में पराजित नहीं होता; कवच से सुरक्षित पुरुष तीनों लोकों में पूजनीय होता है। देवी का यह कवच देवताओं के लिए भी दुर्लभ है। जो नियमपूर्वक और श्रद्धा से प्रतिदिन तीनों सन्ध्याओं में इसका पाठ करता है, उसे दैवी शक्ति प्राप्त होती है, वह तीनों लोकों में अपराजित रहता है और अकाल मृत्यु से बचकर सौ वर्ष से भी अधिक जीता है। मकड़ी के विष से होने वाले घाव, फोड़े-फुंसी आदि सब रोग नष्ट हो जाते हैं; स्थावर, जंगम और कृत्रिम — हर प्रकार का विष भी, पृथ्वी पर किए गए सब अभिचार-प्रयोग, मन्त्र और यन्त्र, भूमि, आकाश और जल में विचरने वाले उपद्रव, तथा दूसरों के उपदेश से भेजे गए उपद्रव, सहज, कुलज, माला, डाकिनी, शाकिनी तथा अन्तरिक्ष में विचरने वाली अत्यन्त बलवती भयानक डाकिनियाँ, ग्रह, भूत, पिशाच, यक्ष, गन्धर्व, राक्षस, ब्रह्मराक्षस, बेताल, कूष्माण्ड और भैरव आदि — जिसके हृदय में यह कवच स्थित है, उसके दर्शन मात्र से ये सब नष्ट हो जाते हैं। राजा से उसे सम्मान मिलता है, और यह कवच तेज को अत्यन्त बढ़ाने वाला है। वह अपनी कीर्ति से सुशोभित पृथ्वी पर यश के साथ बढ़ता है। पहले यह कवच पढ़कर फिर सप्तशती चण्डी का पाठ करना चाहिए। जब तक पर्वतों, वनों और काननों सहित यह पृथ्वी टिकी है, तब तक उसकी पुत्र-पौत्र आदि सन्तान पृथ्वी पर बनी रहती है। देह का अन्त होने पर वह पुरुष महामाया की कृपा से उस नित्य परम धाम को प्राप्त करता है, जो देवताओं के लिए भी दुर्लभ है। वह परम रूप को प्राप्त करता है और भगवान शिव के साथ आनन्द करता है। ॐ।

Listen

Recitation video

Devi Kavacham | देव्याः कवचम्

Significance

Devi Kavacham Significance

The Devi Kavacham ("armour of the Goddess") is the first of the three angas recited before the Durga Saptashati. In a dialogue between the sage Markandeya and Brahma, it names the nine Durgas and the Mother goddesses, and calls on a form of the Devi to guard each direction and each part of the body, ending with the fruit of its recitation. This text follows the Gita Press recension (56 verses) and includes, as an unnumbered first entry, the viniyoga and the invocation "om namash chandikayai" with which it is recited there. It is traditionally recited before the Saptashati path, especially during Navaratri.

Keep reading

Explore similar